WSTĄP TU, ABY DOJRZAŁ TWÓJ DUCH, UMYSŁ I CIAŁO. ODEJDŹ, BY DOBRZE SŁUŻYĆ BOGU, OJCZYŹNIE, BLIŹNIEMU.
Logo Granatowego Gimnazjum Biuletyn Informacji Publicznej Do strony głównej Dziecko w sieci
Gimnazjum nr 3
im. Kard. Stefana Wyszyńskiego w Ełku
Google
www granatowe gimnazjum
UKS Galeria Księga gości
Szkoła
Strona główna
Wizytówka szkoły
Kontakt
Nasze tradycje
Kadra
Sukcesy
Prymusi
Szkoła z klasą
To ważne
Rekrutacja
Wykaz podręczników
Kalendarz szkolny
Plan lekcji
Zajęcia pozalekcyjne
Harmonogram pracy opiekuńczo - wychowawczej
Jak wybrać dobre gimnazjum?
Patron
Krótki życiorys
Wiadomości w pigułce
Myśli Patrona
Sport
UKS Granatowa Trójka
Sukcesy sportowe
Inne
Publikacje
Konkursy
Księga gości
Galeria fotografii

2. Zadania wychowawcze placówek oświatowych
w świetle prawa kanonicznego.

Kodeks Prawa Kanonicznego jest nierozłącznie związany z życiem społeczności Kościoła i strzeże porządku prawnego tejże instytucji. Prawo kanoniczne nie może być, zatem obowiązujące bezpośrednio w szkołach publicznych natomiast ma moc wiążącą pośrednio przez fakt przynależności rodziców i dzieci do Kościoła.

Szczególne zainteresowanie prawodawcy kościelnego rodziną i wychowaniem wynika z faktu, że właśnie jej przypisuje się wielką rolę w życiu każdego człowieka i narodu, gdyż "jest miejscem świętym i uświęcającym" (6).

Przepisy prawa kanonicznego dotyczące praw rodziców w sprawie wychowania religijnego i moralnego dzieci pozostają w ścisłym związku z deklaracją Soboru Watykańskiego II "O wychowaniu chrześcijańskim", dokumencie Stolicy Apostolskiej o wolności religijnej, adhortacji apostolskiej Jana Pawła II o zadaniach rodziny chrześcijańskiej "Familiaris consortio", Karcie Praw Rodziny.

Wyrazem uznania doniosłości tematyki wychowania jest umieszczenie w tomie III Kodeksu Prawa Kanonicznego omawiającym nauczycielskie zadania Kościoła rozdziału zatytułowanego "Wychowanie katolickie", u podstaw którego leży poszanowanie osoby ludzkiej i uznanie jej prawa do pełnego rozwoju.

W kwestii wychowania prawodawca kodeksowy wypowiada się w następujących sprawach:

  • prawie rodziców do wolności religijnej;
  • obowiązkach i prawach rodziców katolickich a w szczególności poszanowania władzy rodzicielskiej w sprawach wychowania;
  • prawie pierwszeństwa w wychowaniu i nauczaniu dzieci oraz prawie do religijnego wychowania dzieci;
  • koncepcji wychowania chrześcijańskiego;
  • relacji rodzice - szkoła;
  • prawie swobodnego wyboru szkół.

Kanon 793.1 obowiązki rodziców w kwestii pierwszeństwa do wychowania i nauczania określa jako niezbywalne, bo oparte na fundamencie ludzkiej godności rodzicielskiej. Takie same prawa jak rodzice mają inne osoby, które ich zastępują i sprawują funkcje wychowawczo - opiekuńcze.

Kodeks Prawa Kanonicznego stwierdza: "Rodzice oraz ci, którzy ich zastępują są zobowiązani, a zarazem uprawnieni do wychowania potomstwa (...)" (kan. 793.1).

Na rodziców katolickich Kodeks nakłada dodatkowy obowiązek "do takich środków i instytucji, przy pomocy których, uwzględniając miejscowe warunki, mogliby lepiej zadbać o katolickie wychowanie swoich dzieci" (kan. 793.1).

Wyżej przytoczone normy Kodeksu Prawa Kanonicznego łączą się wyraźnie z ideą przyświecającą twórcom szkolnego programu wychowawczego. Przy konstruowaniu programu uznali oni pierwszeństwo i niezbywalne prawo rodziców do wychowania swoich dzieci.
Oznacza to, że szkoła wychowując pełni rolę pomocniczą wobec rodziny a tym samym musi służyć jej dobru. Nie może być systemu wychowawczego szkoły skierowanego przeciwko rodzinie.

Tworzony w placówce program wychowawczy musi podlegać szerokiej konsultacji trzech podmiotów wychowujących: nauczycieli, uczniów i rodziców tak by mogły harmonijnie funkcjonować. W myśl kodeksu "szkoła powinna przywrócić rodzicom naturalne prawo do decydowania o formach, zakresie i celach kształcenia swych dzieci a w programach nauczania obiektywny i tradycyjny system wartości zgodny z prawem naturalnym"(7) i przekonaniami rodziców.

Prawo rodziców do wychowania religijnego i moralnego dzieci obejmuje także system edukacji szkolnej. Wiążę się z tym zagwarantowane przez ustawodawcę kościelnego (kan. 797 i 798) swobodnego prawa do wyboru szkoły, w której uczniowie otrzymują wychowanie zgodne z przekonaniami rodziców.(8)
W praktyce oznacza to, że "każda szkoła może wyróżniać się na tle innych szkół tworzonymi: własnym szkolnym programem nauczania i szkolnym programem wychowania. Obydwa programy będą stanowić wizytówkę szkoły"(9) dostępną przede wszystkim rodzicom, którzy to mają pierwszeństwo w decydowaniu o całym procesie wychowania dziecka, również tym jego nurcie, który dokonuje się w szkole.

Rodzice po zapoznaniu się z ofertą, programową i wychowawczą, mają prawo zaakceptować ją, dążyć do zmian lub zdecydować się na zmianę szkoły realizującej w toku edukacji system wartości zgodny z ich sumieniem i światopoglądem.

Kodeks Prawa Kanonicznego podaje normy dotyczące prawa Kościoła do zakładania i prowadzenia szkół "jakiejkolwiek specjalności (...) rodzaju i stopnia" (kan.800.1). Doceniając rolę szkół katolickich, gdzie "nauczanie i wychowanie powinno opierać się na zasadach doktryny katolickiej (...)" (kan.803.2) zobowiązuje wiernych do ich wspierania przez czynienie starań, aby powstawały i mogły funkcjonować (kan. 800.2).

W ścisłym związku z poprzednimi normami pozostaje poszanowanie prawa rodziców do wyboru kierunku wychowania moralnego i seksualnego zgodnego z własnymi przekonaniami, dlatego kanon 799 ceduje na rodziców kontrolę nad sposobem jego realizacji. "Wierni mają zabiegać o to, ażeby ustawy państwowe dotyczące kształcenia młodzieży zapewniły jej także w szkole wychowanie religijne i moralne, zgodnie z sumieniem rodziców" (kan.799).

"W kontekście praw rodziny do wychowania dziecka nie można zapomnieć o istotnej kwestii kształtowania osobowości, jaką jest właśnie wychowanie seksualne i moralne"(10). Szkoła ma, zatem obowiązek do zapoznania rodziców z planami realizacji programu oraz wysłuchania ich opinii i uwag na ten temat.

Akt normatywny Kościoła katolickiego, jakim jest Kodeks Prawa Kanonicznego podkreśla obowiązek wspierania działań wychowawczych rodziny przez państwo i inne instytucje społeczne. Kanon 793.2 głosi: "Rodzicom przysługuje prawo do korzystania z pomocy świadczonych przez prawo, potrzebnych do katolickiego wychowania dzieci"(11). Przepis ten "uszczegóławia uprawnienia wolnościowe rodziców" katolickich, zwraca także uwagę na obowiązek respektowania przez polskie normy prawne uprawnień rodziców do wychowania dziecka zgodnie z ich przekonaniami nie tylko w szkołach prywatnych, ale i publicznych.

Każda instytucja państwowa a tym bardziej placówki oświatowe winny pełnić rolę pomocniczą wobec rodziny i wspierać katolickie wychowanie dzieci. W praktyce szkolnej oznacza to poszanowanie prawa rodziców do decydowania o kształcie programu wychowawczego zgodnego z ich przekonaniami religijnymi i zasadami moralnymi.

Skoro rodzice lub prawni opiekunowie mają prawo do decydowania o kształcie środowiska wychowawczego dziecka, szkoła tworząc swój program wychowawczy powinna uwzględnić koncepcję wychowania chrześcijańskiego, którą precyzuje kanon 795. Czytamy tam, że "prawdziwe wychowanie powinno zmierzać do pełnej formacji osoby ludzkiej, mającej na uwadze zarówno jej cel ostateczny jak i dobro wspólne społeczności (...)" (kan. 795). Uwaga prawodawcy skupia się na precyzowaniu zadań wychowawczych, do których należy:

  • harmonijny rozwój fizyczny, moralny i intelektualny dziecka;
  • kształtowanie wychowanków do odpowiedzialności tak, aby potrafili korzystać z wolności;
  • przygotowanie do aktywnego udziału w życiu społecznym.

Zadaniem szkoły jest postrzeganie ucznia w kategoriach jego podmiotowości i zachowania szacunku dla jego osobowej godności oraz niepowtarzalności. Nauczyciele mają obowiązek wspierać, na każdym etapie edukacji, rozwój osobowy młodego człowieka we wszystkich wymiarach: intelektualnym, psychicznym, społecznym, zdrowotnym, estetycznym i duchowym.

Zgodnie z zasadami postulowanymi przez Kodeks Prawa Kanonicznego szkolne wychowanie ku wolności powinno szczególną uwagę zwrócić na: kształtowanie motywacji do aktywnego udziału w życiu społecznym ku pożytkowi innych. "Wdrażać młodzież do pracy nad sobą oraz wzmacniać tendencje samokształceniowe i samowychowawcze przez inspirowanie i wspieranie działań wychowawczych nastawionych na kształtowanie charakteru wychowanka"(12).

Kodeks Prawa Kanonicznego precyzuje także jak powinny wyglądać relacje między szkołą a rodzicami. Ustawodawca podkreśla, że szkoła powinna być uważana przez rodziców za instytucję pomocną, w wypełnianiu przez nich zadań wychowawczych tym samym należy ją cenić. (kan.796.1). I dalej stwierdza: "Rodzice powinni ściśle współpracować z nauczycielami, którym zlecają wychowanie dzieci" (kan. 796.2).

Obowiązek ścisłej współpracy dotyczy także nauczycieli, którzy wypełniając swe zadania edukacyjne i wychowawcze powinni pilnie wysłuchiwać rodziców, stając się tym samym sprzymierzeńcem w wychowaniu ich dzieci.

Podejmując temat wzajemnych relacji szkoły i domu rodzinnego prawodawca zwraca uwagę na doniosłość problemu współuczestniczenia rodziców we wszystkim, co dotyczy ich dziecka.
Rodzice i nauczyciele, chcąc dobrze wypełniać zadania wychowawcze, powinni dbać o budowanie dobrych relacji osobowych. Oznacza to w praktyce szkolnej oparcie kontaktów rodziców i wychowawców na wzajemnym szacunku, zrozumieniu, otwartości; z zachowaniem pełnego poszanowania postaw i poglądów. Zadania wychowawcze szkoły w tym zakresie dotyczyć będą określenia:

  • powinności wychowawczych każdego nauczyciela, określone w ramach zadań ogólnych szkoły;
  • obowiązków wychowawców klasowych;
  • zasad współpracy wychowawczej z rodzicami.

Zadania wychowawcze placówek oświatowych w świetle norm prawnych obowiązujących w Kodeksie Prawa Kanonicznego są niemałe. Nadchodząca reforma systemu edukacji daje wiele możliwości do ich realizacji. Przede wszystkim zakłada oparcie programu wychowawczego na wartościach etycznych i chrześcijańskich, co z pewnością przyczyni się do kształtowania właściwych postaw młodych ludzi.

Rodzice winni zatem pamiętać, że wychowanie jest "rodzeniem" w znaczeniu "duchowym"(13). Świadomi swych praw i obowiązków rodzice mogą i powinni dbać o wspólnotowy wymiar wychowania wzajemnie uzupełniającego się środowiska rodzinnego dziecka i szkoły.
Obydwa podmioty muszą poszukiwać płaszczyzn porozumienia, "szkoła musi sobie uświadomić, że ma rację bytu tylko w łączności z rodziną"(14).


6) Przemówienie Jana Pawła II podczas wizyty apostolskiej w Szczecinie oraz "List do rodzin" (nr 17) Poznań 1974
7) K. Kawęcki "Znaczenie wychowania w programie edukacyjnym AWS" - maszynopis wystąpienia na naradzie dyrektorów w Złotym Potoku 23.09.1995 r.
8) Por. Deklaracja Gravissimum educationis, nr 6 "Rodzice, którzy mają pierwszy i nienaruszalny obowiązek oraz prawo wychowania dzieci, winni cieszyć się prawdziwą wolnością w wyborze szkół. Władza państwowa, której zadaniem jest strzec i bronić wolności obywatelskiej, powinna dbać zgodnie z zasadami sprawiedliwości rozdzielczej o takie rozdzielanie zasiłków państwowych, aby rodzice ze swym sumieniem w sposób naprawdę wolny mogli wybrać szkoły dla swych dzieci".
9) "Szkolny program wychowawczy" - projekt z 1.02.1999 r. Opracowany w Departamencie Strategii i Reformy Edukacyjnej MEN pod kierunkiem K. Koraba, s. 10.
10) Ks.J.Szpet "Prawa i obowiązki rodziców w szkole", Radom 1996, s. 12
11) J.Krukowski "Kościół i państwo", Lublin 1993, s. 106
12) Prymasowska Rada Społeczna "Wielka Karta Wychowania i Kształtowania", Warszawa 1990 r.
13) Por. Jan Paweł II, "List do rodzin" nr 16, Poznań 1994
14) Ks. T. Rozmus "Szkoła wspólnotą wychowującą - prezentacja doświadczeń Rady Szkół Katolickich w: Dyrektor szkoły" 4(52) 1998.

 

Wstecz 1 2 3 4 5 Dalej

 

do góry

Sponsor strony:
Sponsor serwisu
Projekt i administracja: slawmaks@wp.pl