Logo UKS Granatowa Trójka Do strony głównej Pomóż ! To nic nie kosztuje
Zdrowie Bieganie Piłka nożna Siatkówka Koszykówka Pływanie Aerobic Rower Nałogi
Bieganie
Nasze gimnazjum
Logo Gimnazjum nr 3 w Ełku Odwiedź stronę naszej szkoły
Gimnazjum nr 3 w Ełku

 

Warto wiedzieć: Serce i tętno

Serce człowieka znajdującego się w spoczynku uderza około 70 razy na minutę. Ale gdy zaczyna on pracować, serce natychmiast przyspiesza, posłuszne wezwaniu: więcej krwi, więcej tlenu, więcej produktów energetycznych. W krańcowych przypadkach serce zwiększa szybkość pracy blisko 3-krotnie.

Serce to worek mięśniowy ulokowany po lewej stronie klatki piersiowej. Dzieli się na dwie części: lewą i prawą. Prawa, nieco mniejsza, zbiera krew żylną z całego ciała i przesyła ją do płuc. Lewa przyjmuje jasnoczerwoną, bogato zaopatrzoną w tlen krew z płuc i rozprowadza ją po całym organizmie. Układ krążenia, czyli serce i tętnice, którymi krew płynie od serca i żyły, którymi krew spływa do serca, pracuje nieprzerwanie przez całe życie człowieka, rozprowadzając tlen i pożywienie do najdalszych zakątków ciała, oraz zabierając stamtąd niepotrzebne już produkty przemiany materii. Serce pracuje wydajniej i ekonomiczniej niż najdoskonalszy mechanizm. Potrafi też przystosowywać się szybko do zmieniających się warunków umożliwiając organizmowi pracę na różnych poziomach wysiłku. Ale serce nie może się zatrzymać. Zatrzymanie się serca choćby na kilka minut to śmierć. Nie możemy serca porównać do żadnej maszyny. Nie znamy bowiem takiej pompy, która pracowałaby nieprzerwanie i bez remontu tak wydajnie i tak długo.

Pompę można wyłączyć, zatrzymać, wymienić części i włączyć ponownie. Z sercem jest zupełnie inaczej. Serca, wyłączając nieliczne przypadki skomplikowanych operacji, remontować się w zasadzie nie da.

Trzeba więc o serce troszczyć się w sposób szczególny stosując zabiegi wspomagające jego kondycję i przedłużające mu życie. Trzeba też unikać tego wszystkiego, co sercu może zaszkodzić.

Wiemy dobrze, że wszelkie niedomagania pracy serca i układu krążenia są powodem wielu chorób znacznie skracających życie i pogarszających samopoczucie. Niestety, nazbyt wiele osób pod wpływem trudnych sytuacji, z którymi nie mogą sobie poradzić, poszukuje rozwiązań zastępczych. Sięganie jednak do alkoholu i nikotyny jest ucieczką, jednym ze skutków małej aktywności. Organizm nie znajduje w sobie naturalnych sił, poszukuje skutecznej podniety. Są to jednak bodźce nienormalne. Nie wzmacniają organizmu, nie pomagają w adaptacji, jedynie odsuwają narastające trudności na pewien czas, po którym wracają one z jeszcze większym natężeniem.

Najogólniej rzecz biorąc pracę serca można scharakteryzować za pomocą trzech wskaźników: tętna, pojemności minutowej i pojemności skurczowej. Tętno to liczba skurczów serca na minutę. W zależności od stanu zdrowia i stopnia sprawności tętno waha się w granicach 60-80. U osób wybitnie sprawnych i wytrenowanych może być ono znacznie niższe i wynosić nawet 36-40 uderzeń na minutę. U dzieci i kobiet te wartości są zwykle wyższe.

Pojemność minutowa to ilość krwi, jaką serce przetacza w ciągu minuty. Przeciętnie wynosi ona około 5 litrów.

Pojemność skurczowa to ilość krwi wyrzucana podczas jednego skurczu komory serca do tętnicy. Przeciętnie wynosi ona około 70-80 mililitrów.

Pomiar tętna jest najbardziej przystępnym i stosunkowo prostym sposobem określenia intensywności wysiłku. Wykonujemy go w ten sposób, że naciskamy lekko końcami palców tętnice szyjne pod żuchwą lub przestrzeń międzyżebrową w okolicy serca. Wystarczy policzyć liczbę uderzeń serca na minutę. Wartości tętna zależne są od pozycji ciała. Na przykład ten sam badany w pozycji leżącej może mieć tętno 66, w pozycji siedzącej 75, stojącej 80. Wartości te zależą też od wieku i w przybliżeniu wynoszą:

1-3 lat -110 20 lat -75
5 lat -95 dorosły -70
10 lat -85 starzec -75

Rozróżniamy tętno spoczynkowe, kiedy pomiaru dokonujemy podczas odpoczynku albo nie wymagających wysiłku różnych zajęć codziennych. O tętnie wysiłkowym, mówimy wtedy, kiedy w wyniku intensywnego wysiłku liczba uderzeń serca na minutę wzrasta często dwukrotnie lub więcej.

Serce człowieka reaguje na każdy wysiłek fizyczny wzrostem liczby uderzeń. Aby uzyskać informację o skali intensywności wysiłku musimy znać maksymalną wielkość tętna po zakończeniu tego wysiłku. Uzyskamy w ten sposób punkt odniesienia do określenia stopnia intensywności wysiłku. Znając tętno będziemy mogli określić, w jakim zakresie intensywności wysiłek się odbywa.

Nauczmy się jak najszybciej posługiwać tym powszechnie dostępnym dla każdego sposobem oceny wysiłku i stanu wytrenowania.

Zaczniemy od następującej próby:

- zmierzyć tętno przed treningiem,

- przebiec 400 metrów możliwie najswobodniejszym truchtem tak abyśmy czuli, że mamy jeszcze sporą rezerwę siły. Natychmiast po biegu zmierzyć tętno,

- po dłuższym odpoczynku przebiec powtórnie 400 metrów, ale możliwie najszybciej. Natychmiast po biegu zmierzyć tętno.

Uzyskaliśmy trzy pomiary. Porównajmy je. Są to np. następujące dane: 76, 126, 160.

Wyznaczyliśmy w ten sposób wstępnie tętno dla krańcowych wysiłków. W rozdziale Jak biegać? znajdziemy więcej informacji jak posługiwać się tymi danymi.

Biegacze różnie mierzą tętno. Często liczą uderzenia w ciągu minuty. Pomiar tętna w ciągu 1minuty jest jednak obciążony pewnym błędem. Załóżmy, że pomiar ten po biegu dał wartość 180. Tyle skurczów wykonało serce w ciągu 1min. Ale nie oznacza to wcale, że w ciągu tej minuty tętno się nie zmieniło. Gdybyśmy wykonali nie 1 pomiar w ciągu 1min, a np. 2 pomiary po pół minuty, to okazałoby się, że w pierwszej połówce serce wykonało 100 skurczów, a w drugiej 80. Idąc dalej możemy wykonać jeszcze więcej krótkich pomiarów, np. co 10 sek. Uzyskamy w ten sposób 6 pomiarów 10 sekundowych, które mimo że dają łącznie tę samą wartość, a więc 180/min, wskażą nam tempo zwalniania pracy serca. Będzie to, np. następujący ciąg 6 pomiarów 10-sekundowych: 38, 35, 31, 27, 25, 24.

Dla naszych potrzeb - aby uniknąć niejasności i pomyłek - trzeba przyjąć jednolitą metodę pomiaru tętna. Proponuję przyjąć zasadę: zawsze mierzymy tętno przez 15 sekund i uzyskany wynik mnożymy przez 4.

Jak ważna to sprawa, podamy przykład. Dwu biegaczy informowało się wzajemnie o wysokości tętna po biegu na 800 m. Biegacz A twierdził, że ma tętno 195, a biegacz B, że jego tętno wynosi 228. Okazało się jednak, że biegacz A mierzył tętno przez całą minutę a biegacz B przez 10 sekund i wynik mnożył przez 6. Zrobiliśmy więc eksperyment polegający na tym, że obaj po powtórnym biegu mierzyli tętno w 6 odcinkach 10-sekundowych.

Jeżeli obaj mierzyliby tętno metodą, którą stosuje biegacz A (jedna minuta) to wyniki będą następujące: Biegacz A-195, biegacz B-189. Jeżeli zaś obaj zmierzą tętno metodą biegacza B, czyli przez pierwsze 10s po przerwaniu wysiłku i rezultat pomnożą przez 6 to wynik będzie następujący: Biegacz A - 6 x 39 = 234 Biegach B - 6 x 38 = 220.

Do góry
Co na stronie ?
Zdrowie -- Żyjmy długo, zdrowo i szczęśliwie...
Bieganie -- Biegając będziesz zdrowszy i będziesz dłużej żył...
Piłka nożna -- W piłkę grają wszędzie, na każdym kontynencie..
Siatkówka -- Siatkówka jest grą dla każdego...
Koszykówka -- Swą niesłychaną popularność koszykówka zawdzięcza swej uniwersalnośći...
Pływanie -- Pływanie oprócz niezaprzeczalnych walorów rekreacyjnych ma szczególne znaczenie w profilaktyce wad postawy
Aerobic -- Aerobik to jeden z wielu sposobów na pozbycie się zimowych zapasów tłuszczu, spalenie niepotrzebnych kalorii, poprawienie kondycji fizycznej i samopoczucia..
Rower -- Rower staje się modny!...
Nałogi -- Przeczytaj zanim spróbujesz!!!
Kontakt
Uczniowski Klub Sportowy
Granatowa Trójka

19-300 Ełk
ul.Piwnika Ponurego 1 woj.warmińsko-mazurskie
tel.(87) 621 48 15

e-mail:uksg3@elk.edu.pl

www.g3.elk.edu.pl/uks

 



Projekt: slawmaks@wp.pl